undefined

پروفسور وینفرید شرودر

پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک

برگردان

شین میم شین

برنارد مانده ویل

برنارد مانده ویل

(۱۶۷۱ ـ ۱۷۳۳)

پزشک،

تئوریسین اجتماعی هلندی،

مقیم انگلستان

مؤلف «افسانه زنبوران عسل»

او نه فضایل اخلاقی، بلکه مفاسد اخلاقی را سرچشمه رفاه عموم می دانست، که به پارادوکس مانده ویل معروف شده است.

۱

· فلسفه اخلاق انگلیس در دوره بعد از جان لاک مخالف اخلاق مذهب وحی بوده است.

۲

· نمایندگان برجسته فلسفه اخلاق انگلیس افراد زیر بوده اند :

الف

· برنارد مانده ویل (پزشک)

ب

· گراف فون شافتس بری (۱۶۷۱ ـ ۱۷۱۳)

۳

· مانده ویل در کتاب خود تحت عنوان «افسانه زنبورها و یا عادات ناپسند شخصی به مثابه منافع عمومی» (سال ۱۷۱۴ میلادی) به پیروی از هوبس می نویسد که نه سجایای اخلاقی، بلکه خود خواهی، مال پرستی کلاهبرداری و تجمل پرستی نیروهای محرکه پیشرفت اند.

۱۴

· اگوئیست (خودپرست) به نظر او فقط کسانی نیستند که فاسد نامیده می شوند، بلکه همچنین کسانی اند که به داشتن سجایای اخلاقی معروف خاص و عام اند.

۱۵

· مانده ویل با تیزهوشی اثبات می کند که ثروتمندان، کشیشان و دولتمداران نه فقط از اگوئیسم کسانی که به عنوان فاسد مزمت و محکوم می شوند، بهره شخصی می برند و به اشاعه اگوئیسم کمک می کنند، بلکه خود آنها نیز اگوئیستند، با این تفاوت که آنها اگوئیسم خود را عوامفریبانه زیر جامه سجایا پنهان می سازند.

۱۶

· از این رو مانده ویل به این نتیجه می رسد که اخلاق مسیحی نه تنها اگوئیسم را محدود نمی کند، بلکه به اشاعه آن کمک می کند.

۱۷

· مانده ویل اما به این کشف خود قناعت نمی کند، بلکه خواستار رونق بخشیدن آزادانه به اگوئیسم می شود و برای جلوگیری از انحراف آن نه اخلاق مسیحی، بلکه قدرت دولتی و قوانین را توصیه می کند.

۱۸

· هرجا انسان ها از سر اگوئیسم فاسد نشوند و قوانین را زیر پا نگذارند، آنجا قوانین با منافع عمومی انطباق خواهند داشت.

۱۹

· آموزه (تعلیمات) مانده ویل حاوی گرایشات ماتریالیستی است، اگر چه منکر کافر و دشمن کلیسا بودن خویش است.

۲۰

· مانده ویل در آثار خود بر ضد شافتس بری موضعگیری می کند.

· زیرا در فلسفه او تحریف واقعیت و فلسفه ثروت (ثروتمندان) را می بیند.

۲۱

· برکلی مخالف سرسخت مانده ویل بوده است.

۲۲

· ولی هم آدام اسمیت و هم روشنگری فرانسه تحت تأثیر مانده ویل قرار داشته اند.

۲۳

· مارکس در باره او می نویسد:

الف

· «مدافعه از عادات ناپسند مشخصه گرایش سوسیالیستی ماتریالیسم مانده ویل است، که یکی از شاگردان انگلیسی سالخوده تر جان لاک بوده است.

ب

· او ثابت می کند که عادات ناپسند در جامعه کنونی ضرور و مفیدند.

پ

· این اما به معنی دفاع از جامعه کنونی نبوده است.»

· (مارکس و انگلس، «کلیات»، جلد ۲، ص ۱۳۸)

ادامه دارد.